Οι μελλοντικές πολιτικές προοπτικές για τους Σιίτες μουσουλμάνους στη Σαουδική Αραβία

20/06/2017

Χουσσείν Κεμπριεζάντε

 

Ειδικός στα θέματα της Μέσης Ανατολής

Οι Σιίτες Μουσουλμάνοι αποτελούν την πιο σημαντική μειονότητα που ζει εντός των εθνικών συνόρων της Σαουδικής Αραβίας , και βέβαια είναι μια από τις ομάδες που δέχεται τις περισσότερες φυλετικές διακρίσεις. Όλες οι ομάδες που συνδέονται με τους Σαουδάραβες Σιίτες, που σύμφωνα με τις πιο συντηρητικές εκτιμήσεις απαρτίζουν το 5-15% του πληθυσμού του βασιλείου, ως επί το πλείστον ζουν στην ανατολική επαρχία και στις πόλεις Κατίφ (97%), Αλ-Αχσα (60%), και Νταμμάμ (20%). Οι Σιίτες της Αλ-Άχσα και της Κατίφ αποτελούν το μεγαλύτερο πληθυσμό Σιιτών στην περιοχή του Περσικού Κόλπου, μετά το Ιράκ και είναι επίσης ο μεγαλύτερος πληθυσμός Σιιτών στον αραβικό κόσμο μετά από το Λίβανο και το Ιράκ.

Η περιοχή, που σήμερα κατοικείται από τους Σιίτες Σαουδάραβες, είναι μέρος του «Μεγάλου Μπαχρέιν», η οποία κατά τη διάρκεια της ταραχώδους ιστορίας της, ήταν η σκηνή των μεγάλων διαδηλώσεων κατά των σουνιτικών κυβερνήσεων των δυναστειών Ουμαγιάντ και Αμπασίντ.

Η πολιτική των διακρίσεων κατά των Σιιτών, που ξεκίνησε αμέσως μετά το μαρτύριο του Χαντχράτ Αλή, του πρώτου ιμάμη Σιίτη, συνέχισε αδιάκοπα - εκτός από περίπου οκτώ δεκαετίες που υπήρχε η κυριαρχία των Πορτογάλων τον 16ο αιώνα μ.Χ. - μέχρι να μετατραπεί σε επίσημη κρατική καταστολή μετά την ίδρυση του Σαουδικού βασιλείου το 1932. Η περιθωριοποίηση της Σιιτικής μειονότητας οδήγησε σε εκτεταμένες κινήσεις διαμαρτυρίας, οι οποίες δεν αποδίδονται όλες σε θρησκευτικούς λόγους ή δεν θεωρούνται ότι προέρχονται από ιδεολογικές διαφορές, αλλά η στέρηση από τις οικονομικές, κοινωνικές και οικονομικές ευκαιρίες ήταν ο κύριος λόγος πίσω από αυτές τις αμυντικές αντιδράσεις των Σιιτών μουσουλμάνων στη Σαουδική Αραβία.

Αυτό συμβαίνει γιατί ενώ ο τόπος κατοικίας αυτής της μειονότητας είναι από τα πλουσιότερα κέντρα παραγωγής πετρελαίου στον κόσμο, η εθνοτική πολιτική δομή της εξουσίας και οι ισχυροί δεσμοί μεταξύ αυτής της δομής και της Γουαχάμπι ιδεολογίας, κάνει τους Σιίτες να θεωρούνται άπιστοι και αιρετικοί, κι έτσι να παίρνουν το μικρότερο μερίδιο της ανάπτυξης στη Σαουδική Αραβία.

Μια τέτοια μεταχείριση των Σιιτών στη Σαουδική Αραβία, η οποία έχει εξαπλωθεί στις εκπαιδευτικές σχέσεις, την απασχόληση και το μερίδιο των δικαιωμάτων του πολίτη, έχει παρακινήσει αυτή την ομάδα, η οποία ήταν πάντα ενεργή και με επιρροή στην ιστορία της εξέλιξης της Σαουδικής Αραβίας, να προσπαθήσει να ξαναφτιάξει την ταυτότητά και το ρόλο της μέσα στην Σαουδική κοινωνία. Ως αποτέλεσμα, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, η επαναστατική πολιτική μετατράπηκε σε κυρίαρχη προσέγγιση αυτής της ομάδας, έτσι ώστε οι Σιίτες να θεωρηθούν  ως ομάδα αντίστασης κατά της κυβέρνησης κι έτσι να γεννηθούν διάφορα ρεύματα διαμαρτυρίας στη Σαουδική Αραβία. Σταδιακά, ωστόσο, άρχισαν να αυξάνονται οι αμφιβολίες σχετικά με τη συνέχιση αυτής της διαδικασίας και άνοιξε ο δρόμος για μεταρρυθμίσεις και τη σχετική ανοχή προς τους Σιίτες από τον πρώην Σαουδάραβα βασιλιά Αμπντουλάχ. Ο βασιλιάς εισήγαγε νέες αστικές πολιτικές και αποφάσισε να δώσει συνέχεια στις μεταρρυθμίσεις που είχε υποσχεθεί στις ομάδες της αντιπολίτευσης. Το καλύτερο παράδειγμα από την άποψη αυτή είναι οι θεωρητικές και πρακτικές αλλαγές στην πολιτική του Χαρακάτ αλ-Ισλαμίγια (Ισλαμικό Κίνημα), του οποίου η πολιτική ήταν αρχικά αρκετά επιθετική. Ωστόσο, καθώς οι συνθήκες άλλαξαν και μετά από διαπραγματεύσεις το 2003 και πρόσκληση της κυβέρνησης για εξέχουσες προσωπικότητες σιιτών της αντιπολίτευσης να παίξουν το ρόλο τους, επιθετική πολιτική του ομίλου αντικαταστάθηκε με αστικές και ρεφορμιστικές ένα και αργότερα, μάλιστα επαναπροσδιόρισε την ταυτότητα και τις προσεγγίσεις τους, την εισαγωγή τους εαυτούς τους ως πατριωτικό ομάδες πιστές στο κυβερνών καθεστώς. Φυσικά, αυτή η διαδικασία δεν κράτησε πολύ και άλλαξε απότομα μετά την πτώση του πρώην δικτάτορα του Ιράκ, Σαντάμ Χουσεΐν, και την επακόλουθη ενίσχυση των Σιιτών στην περιοχή και ολοκληρώθηκε μετά από τον  βασιλιά Σαλμάν που ανέβηκε στο θρόνο της Σαουδικής Αραβίας.

Η εκτέλεση του διακεκριμένου Σιίτη Σαουδάραβα κληρικού, Σείκ Νιμρ αλ - Νιμρ, η οποία ήταν στην πραγματικότητα ένα αποτέλεσμα της περιφερειακής αντιπαράθεσης του Ριάντ με την Τεχεράνη, υπονόμευσε τα επιτεύγματα του βασιλιά Αμπντάλα σχεδόν εν μία νυκτί και αύξησε της απαισιοδοξία των Σιιτών προς το κυβερνητικό στερέωμα. Ως αποτέλεσμα, οι Σαουδάραβες Σιίτες για άλλη μια φορά, όπως τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1970, επέλεξαν τις συγκρουσιακές προσεγγίσεις που κυμαίνονται από τις σιωπηλές διαμαρτυρίες στην ενεργό συνάντηση με την κυβέρνηση.

Ωστόσο, ο νέος Σαουδάραβας βασιλιάς ήταν τυχερός καθώς οι ομάδες Σιίτών άρχισαν να μην έχουν αλληλεγγύη και εσωτερική συνοχή, και ως αποτέλεσμα οι διαμαρτυρίες τους δεν είχαν προχωρήσει πέρα από ασήμαντες κινήσεις που αποσκοπούσαν στην αποκατάσταση των δικαιωμάτων τους.

Χωρίς αμφιβολία, η τύχη του Σαουδάραβα βασιλιά είναι βέβαιο ότι θα χαθεί αργά ή γρήγορα. Ως αποτέλεσμα, αν και όλα τα δικαστήρια χρησιμοποιούν τέτοιες κατηγορίες όπως το να αγωνίζονται ενάντια στην κυβέρνηση, να υποκινούν φυλετικές συγκρούσεις, να μην υπακούουν τις διαταγές του βασιλιά για την καταστολή των Σιιτών της χώρας, η συνέχιση των πιέσεων θα προκαλέσει τελικά διάφορες ομάδες Σιιτών να εγκαταλείψουν τις διαφορές τους υπέρ της επίτευξης του απώτερου στόχου. Η πολιτική ικανότητα και οι δυνατότητες που είναι ενσωματωμένες στη Σιιτική ιδεολογία, ο μεγάλος πληθυσμός, οι  πλούσιοι οικονομικοί πόροι στην περιοχή που ζουν, καθώς και οι γεωπολιτικές συνθήκες στην περιοχή, η γεωγραφική γειτνίαση με άλλες ομάδες Σιιτών της περιοχής, η αδυναμία της κυβέρνησης ως προς την ασφάλεια και οι μεγάλες διαφορές στο εσωτερικό της βασιλικής οικογένειας είναι μεταξύ των σημαντικότερων παραγόντων, που μπορεί να ενεργοποιήσουν τις αποσχιστικές κινήσεις των Σιιτών στη Σαουδικής Αραβίας.

Εν τω μεταξύ, η παρακολούθηση από την Ριάντ των πολιτικών που εξαπλώνουν την τρομοκρατία στην περιοχή και η μεγάλη επένδυση της στην αύξηση της περιφερειακής επιρροής της Σαουδικής Αραβίας έχουν οδηγήσει το καθεστώς της Σαουδικής Αραβίας στο να αγνοήσει την αντιπολίτευση και τα υπόγεια ρεύματα στη χώρα, ως αποτέλεσμα των οποίων οι συνθήκες είναι πλέον ώριμες για να τεθεί τέλος στην από αιώνες πολιτική παθητικότητα των Σιιτών στη χώρα αυτή.

Πηγή: Εφημερίδα «Iran daily».

 

Please reload

 Σημαντικότερα νέα 

Please reload

Μορφωτικό Κέντρο της Πρεσβείας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν

 25η Μαρτίου 6Παλαιό Ψυχικό Αθήνα

211- 4009851   ΦΑΞ : 210-6822535

© 2015 Μορφωτικό Κέντρο της Πρεσβείας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν - All rights reserved.